API Testing

REST API là gì?

🍀 REST API là API được thiết kế dựa trên REST (Representational State Transfer) — một kiểu kiến trúc dùng để thiết kế các hệ thống phân tán.

REST được Roy Fielding giới thiệu trong luận án tiến sĩ năm 2000 về kiến trúc của các hệ thống phần mềm trên mạng. REST tập trung vào cách các thành phần của hệ thống giao tiếp với nhau thông qua một giao diện thống nhất.

Trong thực tế, REST thường được sử dụng để xây dựng các API giao tiếp qua HTTP.

Ví dụ: Web App →  HTTP Request →  REST API → Backend → Database

Khi Tester thực hiện API Testing, việc hiểu REST giúp hiểu cách API tổ chức resource, endpoint, HTTP method, request và response.

Mời xem thêm API Testing và API Test Case là gì? ở đây

REST API hoạt động như thế nào?

Một REST API thường tổ chức dữ liệu hoặc đối tượng mà hệ thống cung cấp dưới dạng resource.

Ví dụ một hệ thống bán hàng có các resource:

  • /users
  • /products
  • /orders

Mỗi resource có thể được truy cập thông qua một URL.

Ví dụ: GET /users/123

Có thể được hiểu là: Lấy thông tin user có ID là 123. Client gửi request đến API và server trả về response.

Client → GET /users/123 → REST API → 200 OK | { "id": 123, "name": "John" } → Client

HTTP sử dụng request methods để thể hiện mục đích của request. Trong REST API, các method phổ biến như GET, POST, PUT, PATCH và DELETE thường được sử dụng để thao tác với resource.

Mời xem thêm các HTTP Status Code ở đây

REST API khác gì API?

API là khái niệm rộng hơn. API là giao diện cho phép các phần mềm hoặc thành phần phần mềm giao tiếp với nhau. REST là một cách tiếp cận để thiết kế kiến trúc cho các hệ thống phân tán. Do đó: API gồm REST API, SOAP API, GraphQL API, và các loại API khác

Vì vậy: REST API là một loại API, không phải toàn bộ API.

REST API sử dụng HTTP Method như thế nào?

Một cách phổ biến để thiết kế REST API là sử dụng HTTP method phù hợp với thao tác trên resource.

HTTP MethodMục đích thường gặpVí dụ
GETLấy dữ liệuGET /users/123
POSTTạo resource mớiPOST /users
PUTThay thế/cập nhật resourcePUT /users/123
PATCHCập nhật một phần resourcePATCH /users/123
DELETEXóa resourceDELETE /users/123

HTTP định nghĩa ngữ nghĩa riêng cho từng request method. Ví dụ, GET dùng để yêu cầu biểu diễn của một resource, POST gửi dữ liệu đến resource và thường gây ra thay đổi trạng thái, trong khi DELETE yêu cầu xóa resource.

Ví dụ với resource products:

  • GET     /products
  • GET     /products/123
  • POST    /products
  • PUT     /products/123
  • PATCH   /products/123
  • DELETE  /products/123

Tester cần hiểu sự khác nhau giữa các method này để thiết kế test case phù hợp.

REST API và Resource

Một trong những khái niệm quan trọng khi làm việc với REST API là resource.

Ví dụ:

  • /users
  • /products
  • /orders

Các URL trên đại diện cho các collection resource.

Khi xác định một resource cụ thể:

  • /users/123
  • /products/456
  • /orders/789

API đang tham chiếu đến một resource cụ thể.

Cách tổ chức này giúp API có cấu trúc dễ hiểu và nhất quán.

Ví dụ:

  • GET /products → lấy danh sách sản phẩm.
  • GET /products/123 → lấy sản phẩm có ID 123.
  • DELETE /products/123 → yêu cầu xóa sản phẩm có ID 123.

REST API có phải là HTTP API?

Không hoàn toàn đúng.

Đây là điểm Tester nên phân biệt.

REST là một kiểu kiến trúc, trong khi HTTP là một giao thức được sử dụng rộng rãi để triển khai các API theo phong cách REST. MDN cũng lưu ý rằng các HTTP API nói chung thường được gọi là RESTful API trong thực tế, mặc dù không phải tất cả đều tuân thủ đầy đủ các ràng buộc của REST.

Có thể hình dung:

  • REST: Kiểu kiến trúc 
  • HTTP: Giao thức giao tiếp
  • REST API: API được thiết kế theo các nguyên tắc của REST, thường sử dụng HTTP

Vì vậy: Không phải cứ API sử dụng HTTP thì đều là REST API.

REST API có phải là một protocol không?

REST không phải là protocol như HTTP.

REST là một architectural style — tập hợp các ràng buộc kiến trúc được sử dụng để thiết kế hệ thống phân tán. Luận án của Roy Fielding mô tả REST như một kiểu kiến trúc được xây dựng từ các ràng buộc nhằm đạt được những đặc tính như khả năng mở rộng và giao diện thống nhất.

Do đó, cách nói: “REST protocol” là không chính xác.

Nên sử dụng: Kiến trúc kiểu REST hoặc trong ngữ cảnh phổ biến “REST API”

Một số đặc điểm quan trọng của REST

REST được xây dựng dựa trên một số ràng buộc kiến trúc. Đối với Tester, những khái niệm quan trọng nhất cần biết gồm:

Client – Server

Client và server được tách biệt về trách nhiệm. Ví dụ: Mobile App → REST API → Backend

Client chịu trách nhiệm tương tác với người dùng, trong khi server xử lý dữ liệu và nghiệp vụ. Việc tách biệt này giúp các thành phần có thể phát triển tương đối độc lập.

Stateless

Trong REST, mỗi request nên chứa đầy đủ thông tin cần thiết để server xử lý request.

Server không dựa vào trạng thái của request trước đó để hiểu request hiện tại.

Ví dụ:

Request 1

  • GET /users/123
  • Authorization: Bearer xxx

Request 2

  • GET /orders/456
  • Authorization: Bearer xxx

Mỗi request chứa thông tin cần thiết để server xử lý.

Đây cũng là một điểm Tester có thể quan tâm khi kiểm tra authentication, session và các request độc lập.

Uniform Interface

REST hướng đến một giao diện thống nhất giữa client và server. Trong API, điều này thể hiện qua cách resource, URL, HTTP method và representation được tổ chức nhất quán.

Ví dụ:

  • GET    /users
  • GET    /users/123
  • GET    /products
  • GET    /products/123

Cách thiết kế nhất quán giúp client dễ sử dụng API và Tester dễ hiểu cấu trúc của hệ thống.

Cacheable

Một số response có thể được cache nếu API và HTTP headers cho phép. Điều này có thể giúp giảm số request phải gửi đến server và cải thiện hiệu năng. Tester có thể cần kiểm tra hành vi cache trong những hệ thống có yêu cầu liên quan đến caching.

Hệ thống Phân lớp

Client không nhất thiết phải biết chính xác request đang được xử lý bởi server nào. Giữa client và server có thể tồn tại các thành phần trung gian như: Client → Load Balancer → API Gateway → Service → Database

Các thành phần này tạo thành các lớp trong hệ thống.

REST API thường trả về dữ liệu ở dạng nào?

REST API có thể sử dụng nhiều dạng dữ liệu khác nhau. Trong các hệ thống hiện đại, JSON được sử dụng rất phổ biến.

Ví dụ:

{
  "id": 123,
  "name": "John",
  "email": "john@example.com"
}

Tester cần kiểm tra không chỉ HTTP status code mà cả dữ liệu trong response.

Ví dụ: HTTP 200 OK chưa có nghĩa là API hoạt động đúng.

Response có thể trả về 200 OK nhưng:

  • Sai dữ liệu
  • Thiếu field
  • Sai kiểu dữ liệu
  • Sai business logic
  • Trả về dữ liệu của user khác

Vì vậy, trong API Testing, kiểm tra status code chỉ là một phần của việc kiểm tra response.

REST API và CRUD

Khi học REST API, Tester thường gặp khái niệm CRUD:

  • Create
  • Read
  • Update
  • Delete

Có thể liên hệ CRUD với các HTTP method phổ biến:

  • Create → POST
  • Read   → GET
  • Update → PUT / PATCH
  • Delete → DELETE

Tuy nhiên, không nên hiểu REST chỉ đơn giản là CRUD.

REST là một kiểu kiến trúc rộng hơn, còn CRUD là cách mô tả các thao tác cơ bản trên dữ liệu.

Tester cần kiểm tra gì ở REST API?

Khi kiểm thử một REST API, Tester có thể kiểm tra nhiều khía cạnh.

Request

  • HTTP method
  • Endpoint
  • Path parameter
  • Query parameter
  • Header
  • Request body

Response

  • Status code
  • Response body
  • Response header
  • Data type
  • Response schema
  • Response time

Business Logic

  • Dữ liệu hợp lệ
  • Dữ liệu không hợp lệ
  • Boundary conditions
  • Quy tắc nghiệp vụ
  • Các trường hợp ngoại lệ

Security

  • Authentication
  • Authorization
  • Access control
  • Dữ liệu của người dùng khác
  • Các request không được phép

Ví dụ: GET /orders/123

Tester không chỉ kiểm tra: 200 OK, mà còn cần xác định: User hiện tại có thực sự được phép xem “order 123” hay không, và dữ liệu trả về có đúng với order 123 hay không?

REST API khác gì SOAP API?

REST và SOAP thường được nhắc đến khi nói về API.

REST APISOAP API
Architectural styleProtocol
Thường sử dụng HTTPCó thể sử dụng nhiều protocol, phổ biến là HTTP
Thường sử dụng JSONThường sử dụng XML
Nhẹ và linh hoạtCó bộ quy tắc chặt chẽ hơn
Resource-oriented thường gặpOperation-oriented thường gặp

Tuy nhiên, không nên đánh giá một hệ thống chỉ dựa trên việc sử dụng REST hay SOAP. Việc lựa chọn công nghệ còn phụ thuộc vào yêu cầu kỹ thuật và nghiệp vụ của hệ thống.

REST API có quan trọng với Tester không?

API thường nằm giữa các thành phần của hệ thống và có thể xử lý dữ liệu cũng như business logic.

Nếu chỉ kiểm thử giao diện, Tester có thể bỏ qua nhiều vấn đề xảy ra ở phía API. Ví dụ: UI → API → Database

Một thao tác trên UI có thể thực hiện nhiều API request phía sau.

Hiểu REST API giúp Tester:

  • Hiểu hệ thống sâu hơn
  • Thiết kế test case tốt hơn
  • Kiểm tra backend trực tiếp
  • Phân tích lỗi hiệu quả hơn
  • Thực hiện API Testing
  • Tiếp tục phát triển sang API Test Automation

Tester nên học REST API từ đâu?

Nếu mới bắt đầu, có thể học theo thứ tự:

  1. HTTP: Hiểu request, response, HTTP method và status code.
  2. REST: Hiểu resource, endpoint và các nguyên tắc cơ bản của REST.
  3. JSON: Biết đọc và kiểm tra dữ liệu JSON.
  4. API Testing: Thực hành kiểm tra request, response và business logic.
  5. Authentication & Authorization: Hiểu cách API xác thực và kiểm soát quyền truy cập.
  6. API Test Automation: Sau khi nắm được nền tảng, có thể tiếp tục với API automation.

Kết luận

REST API là API được thiết kế dựa trên REST — một kiểu kiến trúc cho các hệ thống phân tán.

REST thường được triển khai trên HTTP và sử dụng các khái niệm như:

Resource → URL → HTTP Method → Request → Response

Đối với Tester, hiểu REST API là nền tảng quan trọng để thực hiện API Testing, phân tích request/response và kiểm tra business logic ở phía backend.

Nếu bạn đang bắt đầu học API Testing, nên hiểu lần lượt:

HTTP → REST API → Request/Response → Status Code → API Test Case → Authentication → API Automation

You Might Also Like

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *